در مردن ، و مرادها در بىمرادى ، پروانه شمع را وصال در وقت سوختن است و شمع را زندگى در سر بريدن ! نتوان گفتن حديث خوبان آسان * آسان آسان حديث ايشان نتوان درد دين خود بوالعجب دردى است كاندر وى چو شمع * چون شوى بيمار ، بهتر گردى از گردن زدن ! باغ فردوس و بهشت برين خوش باغى و راغى است ليكن راه آن دشوار است و گلبنى پرخار ! تا هركسى و نااهلى دعوى آشنائى نكند و مثال آن دريا است كه قرارگاه جواهر گران‌بها و درّ ثمين است ، آنگاه نهنگان را نگاهبان آن گوهرها ساختند ، و دو تن برخيزند كه در طلب آن عشق ورزند و به كنارهء دريا شوند ، يكى از آنها چون سختى كار و دشوارى پيكار بيند بترسد و از آن طلب گام باز نهد اين كس ، صاحب آرزو و پنداشت باشد ، كه پندارد اين كار به مجرد آرزو به دست آيد و بىرنج به سر گنج مىرسد ! غافل از آنكه عزّت شرع او را مىگويد كه : دين‌دارى به آرزو و خودآرائى نيست و نمىداند كه : با مات همى نهفته رازى بايد * وز مات همى به خود نيازى بايد الحق تو نكومرغى اى زاغ سياه * كت جفت همى سپيدبازى بايد آن ديگر مرد كه خداوند ارادت بود ، عشق جمال آن گوهر شب‌افروز ، ديدهء عقل او را از اهوال آن دريا بردوزد تا از آن معانى هيچ به خود راه ندهد و آن جمال هر لحظه و ساعتى بر وى جلوه كند تا او عاشق‌تر و شيفته‌تر گردد ، همان دم به دريا سرنگون شود ، اگر سعادت مساعدت كند و توفيق رفيق شود ، درّ شب افروز بدست او رسد ، و اگر به عكس آن باشد ، جانش را نهنگان به غارت برند و نامش در دفتر لاابالى ثبت نمايند و زبان حال گويد : چون من دو هزار عاشق اندر ماهى * مىكشته شوند و برنيايد آهى [ آيات 218 - 215 ] ( تفسير لفظى ) 215 - يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ . ( اى محمد ) از تو مىپرسند چه انفاق در راه خدا كنند ؟ بگو : هرچه از مال نفقه كنيد پس بر پدر و مادر كنيد و بر خويشاوندان و پدر مردگان و بىچيزان و درويشان و راهگذريان و مهمانان دهيد و آنچه شما از مال خود در راه خدا خرج كنيد خداوند بدان آگاه و دانا است . 216 - كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ . بر شما كشتار با دشمنان دين نوشته شده ، و شما را دشوار و ناخرسندى است ! چه بسا چيزها كه شما دشوار داريد و آن چيز براى شما بهتر و نيكوتر است ! و چه بسا چيزها كه دوست مىداريد و آن چيز براى شما بدتر است ! و خدا داند كه براى مردم چه خواهد و ايشان را بچه راه راند و بهى آنان در چيست ؟ و شما آنها را نمىدانيد ! 217 - يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِيهِ قُلْ قِتالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ كُفْرٌ بِهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَ الْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَ لا يَزالُونَ يُقاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطاعُوا وَ مَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ